Print

Herdenking van het einde van WOI in Scherpenheuvel-Zichem

Honderd jaar geleden, op 11 november 1918, tekende de Duitse afgevaardigde de overgave in een treinwagon in de Franse bossen nabij Parijs. Om 11 uur die dag zouden alle geweren en kanonnen zwijgen. Het officiële einde van de Eerste Wereldoorlog, na vier jaar gruwel en geweld. In onze dorpen en steden was er geen reden tot feestvreugde. Maar er was wel eindelijk vrede en hoop, en tijd om de wonden te laten helen. De wederopbouw kon beginnen.

Het einde van de Eerste Wereldoorlog wordt wereldwijd herdacht, ook in Scherpenheuvel-Zichem. In samenwerking met Heemkring Averbode en Erfgoed Scherpenheuvel organiseert het stadsbestuur van Scherpenheuvel-Zichem verschillende activiteiten in het najaar van 2018.

Openluchttentoonstelling Hoop en vrede, een nieuw begin

vanaf 1 september tot 31 december 2018

Op 11 november 1918 kwam er officieel een einde aan vier jaar oorlog. Kerkklokken luidden voor de overwinning, de Belgische driekleur werd vanonder het stof gehaald en overal barstte het feest los. Oud-strijders keerden terug van het front en werden als helden onthaald. Spijts de euforie van de zege was het jeugdig enthousiasme, waarmee ze vier jaar geleden ten strijde trokken, voorgoed verdwenen. De gruwel van het slagveld en het verlies van makkers – zowel aan het front als thuis – hadden diepe wonden geslagen. Dit alles mocht nooit worden vergeten.

Onmiddellijk na de Groote Oorlog verschenen in alle dorpskernen gedenktekens met als doel de herinnering te vereeuwigen. Vandaag, honderd jaar later, willen we nog steeds diezelfde opdracht vervullen. Oud-strijders en getuigen van de Eerste Wereldoorlog zijn er in Scherpenheuvel-Zichem al enige tijd niet meer, maar hun verhalen leven verder in vele archiefstukken en memorabilia.

Op negen verschillende locaties in Scherpenheuvel-Zichem hangen tot 31 december uitvergrote foto’s. Ze illustreren elk op hun eigen manier de impact van vier jaar oorlog op onze dorpen. Na 1918 herstelde het dagelijkse leven zich erg moeizaam. Overal werd puin geruimd en schade opgemeten. De nood aan voedsel en hulpgoederen bleef groot. Ondanks de ellende was er ook ruimte voor vertier. De teruggekeerde vrede werd uitbundig gevierd en de helden werden met groot vertoon gehuldigd.

De unieke beelden brengen de voorbijganger een eeuw terug in de tijd. Ze geven kijk op vredesstoeten, herdenkingsplechtigheden, weggevoerde dorpsgenoten, een verdwenen kanon, een beroemd oud-strijder en ... de chauffeur van koning Albert.

Plaatsen van de fotoborden:

  1. Scherpenheuvel: Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw, Albertusplein
  2. Schoonderbuken: St-Jozef en St-Antonius van Paduakerk, Houwaartstraat
  3. Keiberg: St-Jozefkerk, Lobbensestraat
  4. Messelbroek: St-Michielskerk, Testeltsebaan
  5. Testelt: feestzaal Concordia, Schuurweg, naast St-Pieterskerk
  6. Averbode: openbare bibliotheek, Westelsebaan 134
  7. Okselaar: Geneviève Boulangéplein, naast Heilig Hart en St-Antonius van Paduakerk, Pastoor Brissacstraat
  8. Huize Ernest Claes, Ernest Claesstraat 152, Zichem
  9. Zichem: marktplein, Markt

Een brochure met meer uitleg over de foto's kan je gratis verkrijgen bij de dienst toerisme, het stadhuis of de openbare bibliotheek.

Tentoonstelling Nooit meer oorlog

van 10 november 2018 tot  10 januari 2019 - zaterdag en zondag, telkens van 13 u tot 17 u 
galerij gc den egger
toegang gratis

Een eeuw geleden, op 11 november 1918, zwegen de wapens. De Groote Oorlog was voorbij. Hiermee kwam een einde aan vier jaren van wapengekletter, maar de ellende was voor velen nog lang niet gedaan. Verscheurde gezinnen rouwden om weggevallen vaders, echtgenotes en zonen. Vluchtelingen en frontsoldaten keerden terug naar hun verwoeste dorpen. Overal werd puin geruimd. Daklozen namen hun toevlucht tot barakken en noodwoningen in afwachting van de wederopbouw. Tot overmaat van ramp bleef de Spaanse griep miljoenen slachtoffers eisen in de nasleep van de oorlog.

Het herstel kwam moeizaam op gang. Vanuit Amerika werden al tijdens de oorlog o.m. tonnen graan aangeleverd om door lokale voedselcomités te worden verdeeld onder de hulpbehoeftigen. De overheid boog zich over oplossingen voor oorlogsslachtoffers, -weduwen en –wezen. Ook wie materiële schade had geleden, kon een aanvraag tot compensatie indienen.

Naarmate het dagelijkse leven zich opnieuw herstelde, groeide ook de noodzaak om de oorlog en zijn slachtoffers passend te gedenken. Monumenten in allerlei vormen en maten rezen op in elk dorp. Aangemoedigd door kerkelijke en wereldlijke overheden groepeerden oud-strijders en nabestaanden van slachtoffers zich in diverse verenigingen. Deze bonden zouden voortaan instaan voor de jaarlijkse 11-novembervieringen en andere herdenkingsplechtigheden. Nabij de slagvelden werden de begraafplaatsen heraangelegd. Het amalgaan aan graftekens werd vervangen door uniforme zerken. De herdenkingscultuur hielp ontegensprekelijk bij de verwerking van het oorlogstrauma. Verhalen werden van generatie op generatie doorverteld en behoren vandaag tot het collectief geheugen.

De tentoonstelling ‘Nooit meer oorlog’ belicht enkele aspecten uit de nadagen van de Groote Oorlog. Meer nog dan de historie van medailles en monumenten wil ze het verhaal brengen van achtenveertig zonen uit onze stad. Achtenveertig jonge mannen die vol enthousiasme naar het front trokken, maar die de Demervallei nooit meer zouden terugzien. De expo wil hen opnieuw een gezicht geven. Uit hun verhalen spreekt idealisme en heldenmoed, maar ook angst, verdriet én de hoop op nooit meer oorlog.

Opening tentoonstelling ‘Nooit meer oorlog’
Lezing door Pieter Serrien, ‘11 november 1918, Honderd jaar na de wapenstilstand’

vrijdag 9 november om 20u
rode zaal, gc den egger
gratis

De tentoonstelling ‘Nooit meer oorlog’ wordt ingehuldigd met een avondvullend programma. Het einde van WOI wordt herdacht met een lezing over de duizelingwekkende en verrassend gewelddadige geschiedenis van de laatste dag van WOI, 11 november 1918 door Pieter Serrien. U krijgt de kans om de tentoonstelling te bezoeken onder begeleiding van enkele gidsen. Nadien blijf je in de sfeer en kan je genieten van enkele oorlogsliederen gebracht door het gezelschap ‘Wreed en plezant’.

Een avondvullend programma ter herdenking van de oorlogsslachtoffers en het einde van de Groote Oorlog.

Theater De moeder en haar soldaten
HET GEVOLG

zaterdag 10 november om 20u
blauwe zaal, gc den egger
Toegang abo: € 11, korting -21/+60: € 13, basis: €15, youth drop (-18): €8
Tickets via secretariaat gc den egger of www.denegger.be

Met Mieke De Groote
Regie: Stefaan Perceval
Tekst Ernest Claes

1917. Een weduwe krijgt de boodschap dat drie Duitse soldaten in de schuur komen logeren. Dat zint de moeder niet, het leven op de boerderij is al moeilijk genoeg. Ook vreest ze voor de ontmoeting van de mannen met haar dochter. Maar nog zwaarder is dat haar zonen gevaar lopen aan de Ijzer, waar ze tegenover zulke Duitsers liggen.

In een bijzondere tekst neemt Ernest Claes deze toestand als uitgangspunt. Dat de komst van het vreemde in eerste reactie schrik oproept, lijkt begrijpelijk. Maar even goed kunnen mensen verrast of verrukt zijn door het nieuwe.

Waarom lukken sommige ontmoetingen en krijgen andere nauwelijks een kans? Heeft dat met de aard van beide partijen te maken? Of met wat er, ondanks of buiten henzelf, tussen hen gebeurt?